Trong toàn bộ hồ sơ y tế, dữ liệu hình ảnh là nhóm có giá trị cao nhất và cũng hay bị chuẩn bị sai nhất. Nhiều người mang theo một tập phim in hoặc vài tấm ảnh chụp bằng điện thoại và nghĩ rằng như vậy là đủ.
Vì sao bản in không đủ
- Bản in chỉ chứa một số hình được chọn sẵn.
- Không cho phép xem các lát cắt khác.
- Không cho phép điều chỉnh cách hiển thị.
- Không cho phép đo đạc.
- Không dùng được cho việc so sánh chính xác.
- Chất lượng in thấp hơn nhiều so với màn hình chuyên dụng.
Với một khảo sát cắt lớp có hàng trăm lát cắt, bản in thường chỉ có vài chục hình. Người đọc lại không thể xem những gì không được in ra.
Dữ liệu gốc cho phép gì
- Xem toàn bộ các lát cắt.
- Điều chỉnh độ tương phản để thấy rõ từng loại mô.
- Dựng lại hình theo các mặt phẳng khác.
- Đo kích thước chính xác.
- So sánh trực tiếp với khảo sát cũ.
- Đánh giá độc lập với báo cáo đã có.
Khả năng so sánh trực tiếp với khảo sát cũ là giá trị lớn nhất. Một tổn thương không thay đổi qua hai năm được đánh giá hoàn toàn khác so với cùng tổn thương đó không có dữ liệu để đối chiếu.
Về định dạng chuẩn
- Có một định dạng chuẩn quốc tế cho hình ảnh y tế.
- Nó chứa cả hình ảnh lẫn thông tin kèm theo.
- Được đọc bởi các phần mềm chuyên dụng.
- Cần yêu cầu rõ định dạng này khi xin.
- Khác với các định dạng ảnh thông thường.
Khi liên hệ khoa chẩn đoán hình ảnh, việc nói rõ mình cần dữ liệu ở định dạng chuẩn để mang đi tham khảo chuyên môn giúp tránh nhận về một đĩa chỉ chứa ảnh thông thường.
Cách xin
- Liên hệ khoa chẩn đoán hình ảnh nơi đã thực hiện.
- Không phải bộ phận hồ sơ chung.
- Nêu rõ các khảo sát cần và ngày thực hiện.
- Nêu rõ cần dữ liệu ở định dạng chuẩn.
- Hỏi về thời gian xử lý.
- Hỏi hình thức cung cấp: đĩa, ổ nhớ hay liên kết.
Việc xin tất cả các khảo sát cũ cùng lúc tiết kiệm được nhiều công sức so với xin từng lần một, và nó cũng bảo đảm có đủ dữ liệu để so sánh theo thời gian.
Kiểm tra trước khi đi
- Thử mở trên một máy tính khác.
- Kiểm tra số lượng khảo sát có đủ không.
- Kiểm tra từng khảo sát mở được.
- Kiểm tra phần mềm xem kèm theo hoạt động.
- Nếu không mở được thì quay lại yêu cầu ghi lại.
Bước kiểm tra này mất mười lăm phút và tránh được tình huống tệ nhất: tới nơi mới phát hiện đĩa hỏng hoặc trống, khi không còn cách nào khắc phục.
Sao lưu
- Sao chép ra ít nhất hai nơi.
- Một bản trong hành lý xách tay.
- Một bản ở nơi khác hoặc trên dịch vụ lưu trữ.
- Giữ nguyên cấu trúc thư mục khi sao chép.
- Không đổi tên tệp.
Việc giữ nguyên cấu trúc thư mục quan trọng vì phần mềm xem thường dựa vào cấu trúc đó để nhận diện các khảo sát. Sao chép lộn xộn có thể làm dữ liệu không mở được.
Khi nơi đến nhận dữ liệu
- Họ thường nạp vào hệ thống của mình.
- Quá trình này có thể mất thời gian.
- Nên gửi trước nếu có thể.
- Hỏi trước về định dạng và cách gửi họ chấp nhận.
- Xác nhận họ đã nhận và đọc được.
Việc gửi trước và xác nhận họ đọc được là bước đáng làm, vì nó phát hiện vấn đề khi còn thời gian xử lý thay vì vào ngày hẹn.
Lưu trữ lâu dài
- Giữ toàn bộ dữ liệu hình ảnh của mình.
- Tổ chức theo ngày và loại khảo sát.
- Sao lưu định kỳ sang thiết bị mới.
- Đĩa quang có thể hỏng theo thời gian.
- Cân nhắc lưu trên dịch vụ lưu trữ.
- Ghi chú kèm theo về bối cảnh của mỗi khảo sát.
Đĩa quang xuống cấp theo thời gian và phần cứng đọc đĩa ngày càng ít phổ biến, nên việc chuyển dữ liệu cũ sang phương tiện lưu trữ mới là việc nên làm định kỳ.
Về bảo mật
- Dữ liệu hình ảnh chứa thông tin cá nhân.
- Cẩn trọng khi gửi qua các kênh không an toàn.
- Không đăng lên nơi công khai.
- Xác minh bên nhận trước khi gửi.
- Hỏi bên nhận về cách họ bảo vệ dữ liệu.
Tệp dữ liệu hình ảnh thường chứa cả tên, ngày sinh và mã người bệnh trong phần thông tin kèm theo, nên việc chia sẻ chúng cần được cân nhắc như chia sẻ hồ sơ y tế.
Nếu đã mất dữ liệu cũ
- Liên hệ lại cơ sở đã thực hiện.
- Nhiều nơi lưu trữ dữ liệu trong một thời gian nhất định.
- Hỏi về thời hạn lưu trữ của họ.
- Xin lại càng sớm càng tốt.
- Từ đó trở đi thì giữ bản sao ngay.
Thời hạn lưu trữ dữ liệu hình ảnh của các cơ sở là có giới hạn, nên việc xin lại dữ liệu cũ nên được làm sớm chứ không để tới khi cần mới hỏi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cần dữ liệu gốc thay vì bản in?
Vì dữ liệu gốc cho phép bác sĩ tự xem lại từng lát cắt và điều chỉnh cách hiển thị, trong khi bản in chỉ là một vài hình đã được chọn sẵn. Việc đọc lại hình ảnh là một phần quan trọng của ý kiến thứ hai và nó đòi hỏi dữ liệu gốc.
Định dạng chuẩn của dữ liệu hình ảnh y tế là gì?
Có một định dạng chuẩn quốc tế được dùng rộng rãi cho hình ảnh y tế, và đó là định dạng cần yêu cầu khi xin dữ liệu. Hãy nói rõ với khoa chẩn đoán hình ảnh rằng mình cần dữ liệu ở định dạng chuẩn này chứ không phải ảnh thông thường.
Làm sao kiểm tra dữ liệu đọc được?
Thử mở trên một máy tính khác trước khi đi, vì đĩa thường kèm sẵn phần mềm xem. Nếu không mở được thì quay lại yêu cầu ghi lại trước khi lên đường chứ đừng phát hiện khi đã tới nơi.
Có nên giữ dữ liệu hình ảnh cũ không?
Rất nên, vì giá trị lớn nhất của một khảo sát trong theo dõi là được so sánh với lần trước. Không có dữ liệu cũ thì mỗi lần đánh giá lại phải bắt đầu từ đầu và mất đi thông tin về xu hướng thay đổi.