Câu hỏi có nên đi hay không thường được đặt ra trong lúc lo lắng, và lúc đó mọi phương án nghe đều có lý. Một bộ tiêu chí rõ ràng giúp tách bạch giữa nhu cầu chuyên môn thật và mong muốn làm một điều gì đó.
Những trường hợp thường đáng cân nhắc đi
- Cần kỹ thuật chưa được triển khai trong nước.
- Bệnh rất hiếm, kinh nghiệm tích luỹ trong nước còn ít.
- Đã khảo sát đầy đủ mà chẩn đoán vẫn chưa rõ.
- Được đề nghị một can thiệp lớn và muốn thêm một góc nhìn.
- Có cơ hội tham gia thử nghiệm lâm sàng phù hợp.
- Điều trị trong nước không đáp ứng như dự kiến.
Điểm chung của các trường hợp này là đã có một quá trình khảo sát nghiêm túc ở trong nước và câu hỏi còn lại là câu hỏi chuyên môn cụ thể. Đó là điều kiện để chuyến đi có khả năng mang lại giá trị.
Những trường hợp thường chưa cần đi
- Chưa khảo sát đầy đủ ở trong nước.
- Bệnh đang giai đoạn cấp cần xử trí ngay.
- Vấn đề cần theo dõi lâu dài tại chỗ.
- Bệnh thông thường có phác đồ chuẩn rõ ràng.
- Chỉ vì chưa yên tâm dù đã được giải thích đầy đủ.
- Sức khoẻ không cho phép đi lại an toàn.
Mục thứ nhất đáng lưu ý: đi khi chưa khảo sát đầy đủ thường dẫn tới việc phải làm lại toàn bộ ở nơi mới, tốn thêm thời gian và chi phí mà không thu được thông tin mới.
Câu hỏi nên tự đặt trước
- Câu hỏi cụ thể mình muốn được trả lời là gì?
- Trong nước đã có ai trả lời được câu đó chưa?
- Kết quả nào sẽ khiến mình coi là đã đủ?
- Nếu kết quả giống như đã biết thì mình sẽ làm gì?
- Sức khoẻ hiện tại có chịu được chuyến đi không?
- Sau khi về, ai sẽ tiếp tục theo dõi?
Câu hỏi thứ tư là câu có giá trị nhất. Nếu câu trả lời là mình vẫn sẽ không yên tâm, thì có thể vấn đề không nằm ở chuyên môn mà nằm ở cảm giác — và một chuyến đi không giải quyết được điều đó.
Giải quyết trong nước trước
- Hoàn thành các khảo sát đã được chỉ định.
- Xin ý kiến thứ hai ở một cơ sở khác trong nước.
- Tìm chuyên khoa sâu phù hợp với vấn đề của mình.
- Hỏi về khả năng hội chẩn với chuyên gia nước ngoài từ xa.
- Tận dụng các mạng lưới chuyên môn đã có.
Mục thứ tư ngày càng khả thi: nhiều cơ sở có kênh hội chẩn quốc tế, và trong một số tình huống điều đó giải quyết được câu hỏi mà không cần chuyến đi.
Tình huống cấp
- Cần xử trí nhanh tại nơi gần nhất đủ điều kiện.
- Thời gian di chuyển có thể gây hại.
- Bay khi tình trạng chưa ổn định có nguy cơ riêng.
- Chuyến đi xa phù hợp với quyết định có thể chờ được.
Đây là ranh giới cần rõ ràng. Một số gia đình mất thời gian quý giá để tổ chức chuyến đi trong khi vấn đề cần được xử lý ngay ở nơi gần nhất.
Yếu tố sức khoẻ khi đi lại
- Khả năng chịu đựng chuyến bay dài.
- Nguy cơ huyết khối khi ngồi lâu.
- Nhu cầu oxy hoặc thiết bị hỗ trợ.
- Nguy cơ nhiễm trùng ở người suy giảm miễn dịch.
- Khả năng tự chăm sóc trong môi trường lạ.
- Cần hỏi bác sĩ về khả năng đi lại.
Một số hãng vận chuyển có yêu cầu riêng về giấy tờ y tế cho hành khách có tình trạng đặc biệt. Đây là điều cần tìm hiểu sớm vì nó có thể ảnh hưởng tới kế hoạch.
Yếu tố thời gian
- Bao lâu để thu xếp và chuẩn bị hồ sơ.
- Bao lâu để có lịch hẹn.
- Quy trình tại nơi đến mất bao nhiêu ngày.
- Có cần quay lại lần hai không.
- Việc trì hoãn có ảnh hưởng tới bệnh không.
Mục cuối cần được hỏi rõ bác sĩ đang theo dõi. Có những tình huống mà vài tuần chờ đợi không ảnh hưởng gì, và có những tình huống thì ngược lại.
Yếu tố về người đồng hành
- Người bệnh có tự đi được một mình không.
- Ai sẽ đi cùng và họ có thu xếp được không.
- Rào cản ngôn ngữ và nhu cầu phiên dịch.
- Ai ở nhà lo việc gia đình.
- Chi phí cho người đi cùng.
Với người bệnh cần hỗ trợ, việc có người đi cùng không phải lựa chọn mà là điều kiện. Điều này cần được tính vào kế hoạch ngay từ đầu.
Khi cả nhà không thống nhất
- Bàn thẳng về mục tiêu thật của chuyến đi.
- Nghe ý kiến của chính người bệnh trước tiên.
- Phân biệt giữa nhu cầu chuyên môn và nhu cầu tâm lý.
- Cân nhắc gánh nặng thể chất với người đang yếu.
- Xin ý kiến bác sĩ đang theo dõi như một bên trung lập.
Ý kiến của bác sĩ đang theo dõi thường giúp gỡ bế tắc trong gia đình, vì họ có thể nói rõ điều gì thật sự cần khảo sát thêm và điều gì thì không.
Một kết luận thực tế
Chuyến đi khám ở nước ngoài là một công cụ, và như mọi công cụ, nó hữu ích khi dùng đúng việc. Khi có câu hỏi chuyên môn rõ ràng mà trong nước chưa trả lời được, nó đáng cân nhắc. Khi điều còn thiếu là một quá trình khảo sát chưa hoàn thành hoặc một cuộc trao đổi chưa đủ kỹ với bác sĩ của mình, thì đó mới là việc cần làm trước.
Câu hỏi thường gặp
Trường hợp nào rõ ràng nên cân nhắc đi?
Khi cần một kỹ thuật hoặc phương pháp chưa có trong nước và đã được xác minh là phù hợp với ca bệnh của mình, hoặc khi cần ý kiến chuyên môn về một bệnh rất hiếm mà kinh nghiệm trong nước còn ít. Trong cả hai trường hợp, việc xác minh trước khi đi là bước không được bỏ qua.
Trường hợp nào thường chưa cần đi?
Khi vấn đề chưa được khảo sát đầy đủ trong nước, khi bệnh đang trong giai đoạn cấp cần xử trí ngay, hoặc khi điều cần là theo dõi lâu dài tại chỗ. Trong những tình huống này, chuyến đi thường làm chậm việc cần làm hơn là giúp ích.
Sức khoẻ ảnh hưởng tới quyết định thế nào?
Rất nhiều. Một chuyến bay dài, thay đổi múi giờ và môi trường lạ là gánh nặng thật với người đang yếu, và có những tình trạng khiến việc đi lại trở nên không an toàn. Hãy hỏi bác sĩ về khả năng đi lại của mình trước khi lên kế hoạch.
Có nên đi khi bệnh đang cấp không?
Nhìn chung không, vì tình huống cấp cần được xử trí nhanh tại nơi gần nhất có đủ điều kiện, và thời gian di chuyển có thể gây hại. Chuyến đi xa phù hợp hơn với các quyết định có thể chờ được vài tuần.