Sau cả một quá trình chuẩn bị hồ sơ và có khi cả một chuyến đi, buổi tư vấn ý kiến thứ hai thường chỉ kéo dài vài chục phút. Cách sử dụng khoảng thời gian đó quyết định giá trị của toàn bộ công sức trước đó.
Chuẩn bị hồ sơ
- Sắp xếp theo thứ tự thời gian.
- Đánh dấu những kết quả quan trọng nhất.
- Kèm theo tóm tắt bệnh sử một trang.
- Mang cả bản gốc và bản sao.
- Kiểm tra dữ liệu hình ảnh mở được.
- Gửi trước nếu cơ sở cho phép.
Việc gửi hồ sơ trước là điều nên làm khi có thể, vì nó cho phép bác sĩ xem trước và dành trọn thời gian gặp mặt cho việc trao đổi thay vì cho việc đọc giấy tờ.
Tóm tắt một trang
- Thông tin cơ bản và chẩn đoán hiện tại.
- Dòng thời gian các sự kiện chính.
- Các điều trị đã nhận và đáp ứng.
- Tình trạng hiện tại.
- Thuốc đang dùng và dị ứng.
- Câu hỏi chính của mình.
Một trang giấy này là công cụ có hiệu quả cao nhất so với công sức bỏ ra. Nó giúp người đọc nắm được toàn cảnh trong vài phút thay vì phải lần trong một xấp hồ sơ.
Viết danh sách câu hỏi
- Viết ra tất cả những gì mình băn khoăn.
- Sắp xếp theo mức độ quan trọng.
- Chọn ba tới năm câu quan trọng nhất đặt lên đầu.
- Viết ngắn gọn, cụ thể.
- Mang theo bản in hoặc ghi trong điện thoại.
- Đưa cho bác sĩ xem nếu thuận tiện.
Việc đặt câu quan trọng nhất lên đầu là chiến lược đơn giản chống lại rủi ro thời gian không đủ. Nhiều người để dành câu quan trọng nhất tới cuối rồi không kịp hỏi.
Những câu hỏi thường có giá trị
- Bác sĩ có đồng ý với chẩn đoán hiện tại không?
- Có khả năng nào khác cần loại trừ không?
- Bác sĩ nghĩ gì về kế hoạch điều trị đang dự định?
- Có lựa chọn nào khác không và ưu nhược ra sao?
- Có khảo sát nào nên làm thêm không?
- Quyết định này có cần gấp không?
- Nếu là người thân của bác sĩ thì bác sĩ sẽ khuyên gì?
Câu hỏi cuối thường mở ra một cuộc trao đổi thực chất hơn, vì nó mời bác sĩ nói về cân nhắc của họ chứ không chỉ liệt kê các lựa chọn.
Có người đi cùng
- Hai người cùng nghe nhớ được nhiều hơn.
- Người kia có thể ghi chép trong khi mình tập trung nghe.
- Có thể nhắc câu hỏi mình quên.
- Hữu ích khi thông tin gây xúc động.
- Đặc biệt có giá trị khi có rào cản ngôn ngữ.
Việc phân vai rõ ràng từ trước giúp nhiều: một người tập trung nghe và hỏi, người kia tập trung ghi chép. Cả hai cùng cố làm hai việc thì thường làm không tốt cả hai.
Ghi chép trong buổi
- Ghi các từ khoá và con số.
- Ghi tên thuốc và tên các phương pháp.
- Ghi những gì cần làm tiếp theo.
- Đánh dấu điểm chưa rõ để hỏi lại.
- Xin bác sĩ viết ra những gì phức tạp.
Xin bác sĩ viết ra tên thuốc, tên phương pháp và các con số là cách tránh được phần lớn hiểu nhầm, nhất là khi trao đổi bằng ngôn ngữ không phải tiếng mẹ đẻ.
Về việc ghi âm
- Hữu ích để nghe lại và chia sẻ với người thân.
- Cần xin phép trước.
- Tôn trọng nếu bị từ chối.
- Quy định khác nhau giữa các nơi.
- Nếu không được thì dựa vào ghi chép của hai người.
Cách xin phép ảnh hưởng tới câu trả lời: nói rằng mình muốn ghi để nghe lại và kể lại chính xác cho gia đình thường được chấp nhận hơn là chỉ hỏi có được ghi âm không.
Kiểm tra mình hiểu đúng
- Nhắc lại bằng lời của mình những gì vừa nghe.
- Hỏi xem mình hiểu đúng chưa.
- Làm điều này với những điểm quan trọng nhất.
- Nói thẳng khi chưa hiểu.
- Đề nghị giải thích lại bằng cách khác.
Kỹ thuật nhắc lại này phát hiện hiểu nhầm ngay tại chỗ, khi còn có thể sửa. Nó cũng cho bác sĩ biết phần nào cần giải thích thêm.
Những gì xin trước khi ra về
- Kết luận và khuyến nghị bằng văn bản.
- Danh sách khảo sát được đề nghị làm thêm.
- Kế hoạch theo dõi nếu có.
- Bản sao mọi kết quả đã làm tại đó.
- Thông tin liên hệ để hỏi lại.
- Bản dịch nếu cần.
Với chuyến đi nước ngoài, đây là danh sách không thể để sót. Một khuyến nghị chỉ nói bằng miệng sẽ khó truyền đạt lại chính xác cho bác sĩ trong nước.
Ngay sau buổi tư vấn
- Ngồi lại và đọc kỹ ghi chép khi còn nhớ.
- Bổ sung những gì nhớ thêm.
- Đối chiếu ghi chép với người đi cùng.
- Ghi lại câu hỏi mới nảy ra.
- Sắp xếp hồ sơ mới nhận vào một chỗ.
Ba mươi phút ngồi lại ngay sau buổi tư vấn có giá trị lớn, vì trí nhớ về chi tiết mờ đi rất nhanh và nhiều điều tưởng là đã hiểu hoá ra còn mơ hồ khi viết lại.
Khi về nhà
- Chia sẻ kết quả với bác sĩ đang điều trị.
- Bàn về việc điều này có làm thay đổi kế hoạch không.
- Thống nhất bước tiếp theo.
- Lưu toàn bộ hồ sơ vào một chỗ.
- Đặt lịch cho những gì đã được khuyến nghị.
Bước cuối là bước biến một ý kiến chuyên môn thành hành động. Nhiều khuyến nghị tốt không bao giờ được thực hiện chỉ vì không ai đặt lịch cho chúng sau khi chuyến đi kết thúc.
Câu hỏi thường gặp
Nên chuẩn bị bao nhiêu câu hỏi?
Nên viết ra tất cả rồi chọn ba tới năm câu quan trọng nhất đặt lên đầu, vì thời gian thường không đủ cho một danh sách dài. Đặt câu quan trọng nhất trước bảo đảm nó được trả lời dù buổi tư vấn bị rút ngắn.
Có nên ghi âm buổi tư vấn không?
Việc này hữu ích để nghe lại nhưng cần xin phép trước và tôn trọng nếu bị từ chối, vì quy định khác nhau giữa các nơi. Nếu không ghi âm được thì việc có người thứ hai cùng ghi chép là giải pháp thay thế tốt.
Nên xin gì trước khi ra về?
Bản kết luận và khuyến nghị bằng văn bản, danh sách những khảo sát được đề nghị làm thêm nếu có, kế hoạch theo dõi, và thông tin liên hệ để hỏi lại. Với chuyến đi nước ngoài, việc xin đủ ngay là bắt buộc vì quay lại rất khó.
Nếu không hiểu điều bác sĩ nói thì sao?
Hãy nói thẳng là mình chưa hiểu và đề nghị giải thích lại, đây là yêu cầu hoàn toàn hợp lệ. Một cách hiệu quả là nhắc lại bằng lời của mình những gì vừa nghe và hỏi xem mình hiểu đúng chưa.