Quyết định đi khám ở nước ngoài hiếm khi chỉ là một quyết định y tế. Nó thường trộn lẫn giữa nhu cầu chuyên môn, mong muốn được yên tâm và áp lực từ gia đình. Gọi tên đúng lý do thật của mình là bước đầu tiên và cũng là bước quyết định chuyến đi có đạt mục tiêu hay không.
Nhóm thứ nhất: cần kỹ thuật hoặc chuyên môn chưa sẵn có
- Bệnh hiếm mà số ca trong nước rất ít.
- Kỹ thuật can thiệp chưa được triển khai.
- Thiết bị chẩn đoán chuyên biệt chưa có.
- Thuốc hoặc phương pháp chưa được cấp phép.
- Thử nghiệm lâm sàng mà mình có thể tham gia.
Đây là nhóm lý do rõ ràng nhất và cũng là nhóm mà chuyến đi có khả năng mang lại giá trị thật cao nhất. Điều kiện là phải xác minh được rằng kỹ thuật đó thực sự chưa có trong nước và thực sự phù hợp với ca bệnh của mình.
Nhóm thứ hai: cần một ý kiến thứ hai
- Chẩn đoán chưa rõ ràng sau nhiều lần khám.
- Hai bác sĩ đưa ra hai hướng khác nhau.
- Được đề nghị một can thiệp lớn và muốn cân nhắc thêm.
- Bệnh không tiến triển như dự kiến.
- Muốn xác nhận lại trước khi bắt đầu một điều trị dài.
Với nhóm này, giá trị nằm ở việc có thêm một góc nhìn chuyên môn độc lập chứ không phải ở việc điều trị tại chỗ. Điều đó có nghĩa là chuyến đi có thể rất ngắn và tập trung vào việc tư vấn.
Nhóm thứ ba: muốn một gói khám tổng quát
- Không có triệu chứng cụ thể nhưng muốn kiểm tra toàn diện.
- Kết hợp với một chuyến đi vì mục đích khác.
- Muốn có một bộ dữ liệu nền về sức khoẻ.
- Đi cùng gia đình theo dịp.
Nhóm này khác hẳn hai nhóm trên về bản chất: đây là hoạt động tầm soát ở người khoẻ chứ không phải giải quyết một vấn đề đã có. Điều đó ảnh hưởng tới cách đánh giá kết quả và tới những gì nên kỳ vọng.
Vì sao việc gọi tên lý do lại quan trọng
- Lý do quyết định loại cơ sở cần tìm.
- Quyết định hồ sơ cần chuẩn bị.
- Quyết định độ dài chuyến đi.
- Quyết định ai nên đi cùng.
- Quyết định cách đánh giá chuyến đi có thành công hay không.
Một chuyến đi để xin ý kiến thứ hai và một chuyến đi để làm gói khám tổng quát đòi hỏi những sự chuẩn bị gần như không giống nhau. Nhầm lẫn giữa hai mục tiêu là nguyên nhân phổ biến của những chuyến đi tốn kém mà không giải quyết được gì.
Những lý do thường không được nói ra
- Áp lực từ người thân muốn làm mọi cách có thể.
- Cảm giác chưa yên tâm dù đã được giải thích.
- Mong muốn tìm một câu trả lời khác với câu đã nhận.
- Mất niềm tin sau một trải nghiệm không tốt.
Những lý do này là hoàn toàn con người và không có gì đáng xấu hổ. Nhưng nhận ra chúng giúp đặt kỳ vọng thực tế hơn: một chuyến đi không giải quyết được nỗi lo nếu nỗi lo đó không xuất phát từ vấn đề chuyên môn.
Khi lý do đến từ áp lực gia đình
- Người thân muốn chứng minh đã làm mọi thứ có thể.
- Người bệnh có khi không thực sự muốn đi.
- Chuyến đi trở thành gánh nặng thêm cho người đang mệt.
- Nên bàn thẳng trong gia đình về mục tiêu thật.
- Ý kiến của người bệnh phải là ý kiến quyết định.
Với người bệnh đang yếu, một chuyến đi dài có thể là gánh nặng thể chất thật sự. Điều này cần được cân nhắc thẳng thắn chứ không bị gạt đi vì mong muốn của người khác.
Điều cơ sở nước ngoài không làm thay được
- Theo dõi lâu dài tại nơi mình sinh sống.
- Xử trí các tình huống cấp xảy ra ở nhà.
- Chăm sóc hằng ngày trong quá trình điều trị dài.
- Phối hợp với hệ thống bảo hiểm trong nước.
Đây là lý do cách nhìn hợp lý nhất là coi chuyến đi như một phần bổ sung vào quá trình chăm sóc chứ không phải một sự thay thế. Người bác sĩ trong nước vẫn là người đồng hành chính.
Trước khi quyết định, đáng làm gì
- Viết ra câu hỏi cụ thể mình muốn được trả lời.
- Bàn với bác sĩ đang theo dõi.
- Hỏi xem trong nước có nơi nào làm được điều mình cần không.
- Xác định kết quả nào sẽ khiến mình coi chuyến đi là đáng.
- Cân nhắc sức khoẻ hiện tại có chịu được chuyến đi không.
Câu hỏi ở mục thứ tư là câu quan trọng nhất và thường không được đặt ra. Nếu không xác định trước thế nào là thành công, người ta dễ quay về với cảm giác vẫn chưa đủ và lại nghĩ tới một chuyến đi tiếp theo.
Bàn với bác sĩ trong nước
- Họ nắm hồ sơ và diễn biến của mình.
- Có thể cho biết điều gì thật sự cần khảo sát thêm.
- Giúp chuẩn bị tài liệu và tóm tắt bệnh sử.
- Có thể giới thiệu hoặc liên hệ chuyên môn.
- Sẽ là người tiếp nhận kết quả khi mình về.
Nhiều người ngại nói ra vì sợ bác sĩ tự ái. Trên thực tế, việc tìm ý kiến thứ hai là chuyện bình thường trong y khoa, và một cuộc trao đổi thẳng thắn thường giúp chuyến đi hiệu quả hơn nhiều.
Khi nào chuyến đi có khả năng không mang lại gì
- Khi hồ sơ mang theo không đầy đủ.
- Khi câu hỏi mình muốn hỏi chưa rõ ràng.
- Khi chọn cơ sở không có thế mạnh về vấn đề của mình.
- Khi kỳ vọng là tìm một chẩn đoán khác hẳn.
- Khi thời gian ở lại không đủ cho quy trình cần thiết.
Mục đầu tiên là nguyên nhân phổ biến nhất của những chuyến đi không hiệu quả: người bệnh tới nơi và được yêu cầu làm lại từ đầu những xét nghiệm đã có ở nhà, chỉ vì không mang theo hoặc mang không đủ.
Một cách nghĩ hữu ích
Chuyến đi khám ở nước ngoài nên được xem như một cuộc hẹn chuyên môn có mục tiêu cụ thể, chứ không phải một hy vọng chung chung. Khi có câu hỏi rõ ràng, hồ sơ đầy đủ và cơ sở phù hợp, nó có thể mang lại giá trị thật. Khi thiếu ba điều đó, nó thường chỉ là một chuyến đi mệt mỏi và tốn kém.
Câu hỏi thường gặp
Có phải cứ đi nước ngoài là khám tốt hơn không?
Không. Chất lượng khám chữa bệnh phụ thuộc vào cơ sở cụ thể, chuyên khoa cụ thể và từng ca bệnh, chứ không phụ thuộc vào việc cơ sở đó nằm ở đâu. Điều quyết định là cơ sở đó có thế mạnh đúng với vấn đề của mình hay không.
Nên xác định lý do đi trước khi làm gì?
Trước khi chọn nước, chọn bệnh viện và đặt vé. Lý do đi quyết định loại cơ sở cần tìm, hồ sơ cần chuẩn bị và độ dài chuyến đi, nên làm ngược thứ tự thường dẫn tới chuyến đi không đạt mục tiêu.
Đi khám nước ngoài có thay thế được bác sĩ trong nước không?
Thường là không, vì phần lớn quá trình theo dõi và điều trị tiếp theo vẫn diễn ra ở nơi mình sinh sống. Cách nhìn hợp lý là coi chuyến đi như một phần trong quá trình chăm sóc chứ không phải một sự thay thế.
Nên bàn với bác sĩ đang điều trị trước khi đi không?
Nên, vì họ nắm hồ sơ và có thể cho biết điều gì thật sự cần khảo sát thêm cũng như giúp chuẩn bị tài liệu. Nhiều người ngại nói vì sợ bác sĩ tự ái, nhưng phần lớn bác sĩ coi đây là chuyện bình thường.