Trong việc lập kế hoạch một chuyến đi khám ở nước ngoài, câu hỏi đầu tiên thường là đi đâu và bao giờ. Câu hỏi đáng đặt trước đó là liệu người bệnh có đủ điều kiện sức khoẻ để thực hiện chuyến đi một cách an toàn hay không.
Vì sao chuyến bay dài là gánh nặng thật
- Ngồi bất động nhiều giờ.
- Áp suất và nồng độ oxy trong khoang khác mặt đất.
- Không khí khô gây mất nước.
- Thay đổi múi giờ ảnh hưởng nhịp sinh học và giờ uống thuốc.
- Không gian kín với nhiều người.
- Khả năng tiếp cận chăm sóc y tế hạn chế trong chuyến bay.
Mục thứ hai đáng lưu ý với người có bệnh tim phổi: nồng độ oxy trong khoang thấp hơn so với mặt đất, và điều đó có thể có ý nghĩa với người vốn đã ở giới hạn.
Nguy cơ huyết khối
- Ngồi lâu làm máu lưu thông chậm ở chi dưới.
- Nguy cơ cao hơn ở người có bệnh ác tính.
- Cao hơn ở người mới phẫu thuật.
- Cao hơn ở người có tiền sử huyết khối.
- Cao hơn khi đang mang thai hoặc sau sinh.
- Cần hỏi bác sĩ về biện pháp phòng ngừa.
Các biện pháp thường được nhắc gồm vận động cổ chân, đứng dậy đi lại định kỳ và uống đủ nước. Với người nguy cơ cao, bác sĩ có thể có khuyến nghị bổ sung, và điều này cần được hỏi trước chứ không tự áp dụng.
Sau phẫu thuật
- Nhiều khuyến cáo có khoảng thời gian chờ trước khi bay.
- Thời gian chờ khác nhau tuỳ loại phẫu thuật.
- Phẫu thuật ổ bụng và lồng ngực có lưu ý riêng.
- Phẫu thuật mắt và tai có lưu ý riêng về áp suất.
- Cần hỏi bác sĩ phẫu thuật về mốc phù hợp.
Lý do của khoảng chờ liên quan tới việc khí trong khoang cơ thể giãn nở khi áp suất giảm. Đây là chi tiết kỹ thuật ít người biết nhưng có ý nghĩa an toàn thật.
Bệnh tim mạch
- Đau ngực không ổn định là tình huống cần hoãn.
- Suy tim mất bù cần được kiểm soát trước khi đi.
- Rối loạn nhịp chưa kiểm soát cần được đánh giá.
- Sau can thiệp tim mạch có khoảng chờ khuyến cáo.
- Cần hỏi bác sĩ tim mạch trước khi lên kế hoạch.
Với nhóm này, việc có sẵn tóm tắt tình trạng tim mạch và danh sách thuốc bằng ngôn ngữ mà nhân viên y tế nơi đến đọc được là điều rất đáng chuẩn bị.
Bệnh hô hấp
- Bệnh phổi mạn tính ở giai đoạn nặng.
- Người đang phụ thuộc oxy.
- Đợt cấp chưa ổn định.
- Tràn khí màng phổi gần đây là chống chỉ định trong một khoảng thời gian.
- Có thể cần đánh giá khả năng chịu đựng nồng độ oxy thấp.
Với người cần oxy trong chuyến bay, việc sắp xếp phải được thực hiện với hãng từ trước và không thể xử lý tại sân bay vào ngày bay.
Thiếu máu và bệnh máu
- Thiếu máu nặng làm giảm khả năng chịu đựng.
- Cần biết chỉ số máu gần thời điểm đi.
- Người đang giảm bạch cầu hạt có nguy cơ nhiễm trùng cao.
- Người giảm tiểu cầu nặng có nguy cơ chảy máu.
- Thời điểm trong chu kỳ điều trị ảnh hưởng nhiều.
Với người đang trong chu kỳ điều trị, việc chọn thời điểm đi vào giai đoạn chỉ số máu đã hồi phục là điều có thể lập kế hoạch được, và nó thay đổi hẳn mức an toàn.
Suy giảm miễn dịch
- Nguy cơ nhiễm trùng cao hơn trong không gian kín và nơi đông người.
- Tiếp xúc với các tác nhân khác với ở nhà.
- Cần cân nhắc tình hình dịch bệnh tại nơi đến.
- Một số vắc xin có thể cần thiết nhưng có hạn chế riêng với nhóm này.
- Cần tư vấn y tế du lịch chuyên biệt.
Tư vấn y tế du lịch cho người suy giảm miễn dịch khác với tư vấn thông thường, vì một số khuyến cáo chuẩn không áp dụng được. Đây là điều cần hỏi bác sĩ điều trị chứ không tra cứu chung.
Mang thai
- Nhiều hãng có giới hạn về tuần thai được phép bay.
- Có thể yêu cầu giấy xác nhận y tế.
- Nguy cơ huyết khối tăng trong thai kỳ.
- Cần cân nhắc khả năng tiếp cận chăm sóc sản khoa tại nơi đến.
- Thai kỳ nguy cơ cao cần tư vấn riêng.
Giới hạn về tuần thai khác nhau giữa các hãng và giữa chuyến bay nội địa với quốc tế, nên việc kiểm tra quy định cụ thể của hãng mình bay là cần thiết.
Yêu cầu giấy tờ y tế của hãng vận chuyển
- Nhiều hãng có mẫu giấy xác nhận y tế riêng.
- Áp dụng cho một số tình trạng và nhu cầu hỗ trợ.
- Cần nộp trước một khoảng thời gian.
- Cần điền bởi bác sĩ điều trị.
- Kiểm tra quy định từ sớm.
Việc phát hiện yêu cầu này vào phút chót là tình huống gây huỷ chuyến thực tế. Nên kiểm tra ngay khi bắt đầu lập kế hoạch chứ không phải khi đã đặt vé.
Chuẩn bị y tế cho chuyến đi
- Mang đủ thuốc cho toàn bộ thời gian và dư thêm.
- Để thuốc trong hành lý xách tay.
- Giữ nguyên bao bì gốc có nhãn.
- Mang theo đơn thuốc và giấy xác nhận nếu cần.
- Tìm hiểu quy định về thuốc của nước đến.
- Tóm tắt bệnh sử và danh sách thuốc bằng ngôn ngữ phù hợp.
- Thông tin liên hệ khẩn.
Mục thứ sáu quan trọng hơn người ta nghĩ: một số loại thuốc thông thường ở nước này lại bị kiểm soát chặt ở nước khác, và việc mang theo mà không có giấy tờ phù hợp có thể gây rắc rối.
Khi câu trả lời là nên hoãn
- Hoãn không đồng nghĩa với từ bỏ.
- Có thể xử lý ổn định tình trạng rồi đi sau.
- Có thể tận dụng kênh hội chẩn từ xa trong thời gian chờ.
- Có thể gửi hồ sơ trước để được tư vấn.
- Điều này cũng giúp chuẩn bị kỹ hơn.
Việc gửi hồ sơ trước để được xem xét từ xa là lựa chọn ngày càng phổ biến và trong nhiều trường hợp cho phép biết trước chuyến đi có khả năng mang lại gì, trước khi bỏ công sức tổ chức.
Câu hỏi thường gặp
Có cần hỏi bác sĩ trước khi đặt vé không?
Nên hỏi, đặc biệt khi đang có bệnh cần theo dõi, mới phẫu thuật, đang thiếu máu, có bệnh tim phổi hoặc đang suy giảm miễn dịch. Một số tình trạng có khuyến cáo về thời gian chờ trước khi bay, và biết trước tránh được việc phải huỷ vé.
Vì sao bay dài làm tăng nguy cơ huyết khối?
Vì ngồi bất động nhiều giờ làm máu lưu thông chậm ở chi dưới, và nguy cơ này cao hơn ở người vốn đã có yếu tố nguy cơ như bệnh ác tính, mới phẫu thuật hoặc có tiền sử huyết khối. Hãy hỏi bác sĩ về các biện pháp phòng ngừa phù hợp với mình.
Người đang điều trị ung thư có đi được không?
Tuỳ giai đoạn điều trị và tình trạng cụ thể, đặc biệt là chỉ số máu và nguy cơ nhiễm trùng tại thời điểm dự định đi. Đây là câu hỏi cần đặt trực tiếp với bác sĩ điều trị vì thời điểm trong chu kỳ điều trị ảnh hưởng rất nhiều.
Hãng bay có yêu cầu gì về giấy tờ y tế không?
Nhiều hãng có quy định riêng về giấy xác nhận y tế cho hành khách có tình trạng đặc biệt, cần thiết bị hỗ trợ hoặc mới phẫu thuật. Hãy kiểm tra quy định của hãng từ sớm vì việc chuẩn bị giấy tờ có thể mất thời gian.